Ngủ ngáy thường bị xem nhẹ như một thói quen khó chịu khi ngủ. Tuy nhiên, dưới góc độ y khoa, đây có thể là biểu hiện của các rối loạn hô hấp trong khi ngủ, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ, lượng oxy trong máu và sức khỏe lâu dài.
Theo Tiến sĩ Manav Manchanda - Giám đốc kiêm Trưởng khoa Hô hấp, Chăm sóc đặc biệt và Y học giấc ngủ, Bệnh viện Asian Bengaluru (Ấn Độ), hiện tượng ngủ ngáy xảy ra khi luồng không khí đi qua mũi và cổ họng bị cản trở một phần trong lúc ngủ, khiến các mô mềm rung lên và tạo ra âm thanh. Các yếu tố như nghẹt mũi, amidan to, mô mềm quanh cổ phát triển quá mức, lưỡi tụt ra sau hoặc đường thở hẹp đều có thể làm tăng nguy cơ ngủ ngáy, đặc biệt khi ngủ sâu.
Ngủ ngáy trở nên đáng lo ngại khi đi kèm các dấu hiệu như nghẹn thở, thở hổn hển, ngừng thở trong lúc ngủ, đau đầu buổi sáng, khô miệng hoặc buồn ngủ quá mức vào ban ngày. Những biểu hiện này có thể liên quan đến hội chứng ngưng thở khi ngủ, làm tăng nguy cơ cao huyết áp, bệnh tim mạch và đột quỵ nếu không được phát hiện sớm.
Để kiểm soát và giảm tình trạng ngủ ngáy, Tiến sĩ Manchanda khuyến nghị cần bắt đầu bằng việc đánh giá đúng mức độ rủi ro và không bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo. Việc duy trì cân nặng hợp lý có vai trò quan trọng, bởi mỡ tích tụ quanh cổ và đường thở trên làm tăng nguy cơ tắc nghẽn khi ngủ.
Tư thế ngủ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hô hấp. Ngủ nằm ngửa dễ khiến lưỡi và mô mềm tụt ra sau, làm hẹp đường thở, trong khi ngủ nghiêng giúp duy trì luồng không khí thông thoáng hơn. Bên cạnh đó, việc duy trì giờ ngủ đều đặn giúp hạn chế tình trạng giãn cơ họng quá mức do thiếu ngủ, từ đó giảm mức độ ngáy.
Rượu và một số thuốc an thần có thể làm giãn cơ cổ họng, khiến tình trạng ngáy trở nên nghiêm trọng hơn. Do đó, nên tránh sử dụng các chất này ít nhất ba đến bốn giờ trước khi đi ngủ. Đồng thời, việc điều trị đúng cách các tình trạng như nghẹt mũi, viêm xoang và dị ứng giúp cải thiện hô hấp qua mũi, hạn chế thở bằng miệng khi ngủ.
Chú trọng vệ sinh giấc ngủ cũng rất cần thiết. Giữ phòng ngủ sạch sẽ, giảm bụi và khói, kết hợp sử dụng máy tạo độ ẩm có thể giúp hạn chế kích ứng đường hô hấp. Ngoài ra, các bài tập tăng cường cơ cổ họng và lưỡi, như luyện thở hoặc hát, góp phần cải thiện trương lực cơ và hỗ trợ giảm ngáy về lâu dài.
Bên cạnh đó, uống đủ nước mỗi ngày giúp tránh tình trạng dịch tiết ở mũi và họng trở nên đặc hơn, vốn làm tiếng ngáy rõ rệt hơn. Với những trường hợp ngủ ngáy kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc sức khỏe tim mạch, việc thăm khám chuyên khoa và thực hiện các xét nghiệm giấc ngủ là cần thiết để phát hiện sớm và can thiệp kịp thời các bệnh lý tiềm ẩn.
