Khi tuổi tác tăng lên, tim cũng trải qua nhiều thay đổi về cấu trúc và chức năng. Vào mùa đông, thời tiết lạnh làm co mạch, tăng huyết áp và gây thêm áp lực cho hệ tim mạch. Một tình trạng ngày càng thường gặp ở người cao tuổi là nhịp tim chậm, được xác định khi tim đập liên tục dưới 60 nhịp mỗi phút.
Ở người trẻ hoặc vận động viên, nhịp tim chậm có thể phản ánh thể lực tốt. Tuy nhiên, với người cao tuổi, tình trạng này thường liên quan đến sự suy giảm khả năng dẫn truyền điện của tim, khiến lượng máu giàu oxy đến não và các cơ quan quan trọng bị giảm.
Theo Tiến sĩ Kartikeya Bhargava, Giám đốc cấp cao chuyên ngành điện sinh lý tim và tạo nhịp tim tại Bệnh viện Medanta (Gurugram, Ấn Độ), hệ thống điện của tim, đặc biệt là nút xoang nhĩ, bộ phận tạo nhịp tự nhiên có thể bị thoái hóa theo thời gian. Quá trình xơ hóa và vôi hóa mô tim khiến tín hiệu điện truyền chậm hoặc bị gián đoạn. Ngoài ra, các bệnh mạn tính phổ biến ở người cao tuổi như tăng huyết áp, đái tháo đường hay bệnh mạch vành cũng góp phần làm tăng nguy cơ nhịp tim chậm.
Điều đáng lo ngại là các triệu chứng của nhịp tim chậm ở người lớn tuổi thường không rõ ràng và dễ bị nhầm lẫn với dấu hiệu lão hóa thông thường. Người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, choáng váng hoặc giảm sức chịu đựng khi vận động. Một số trường hợp xuất hiện khó thở khi sinh hoạt hằng ngày, suy giảm trí nhớ hoặc mất tập trung. Ngất xỉu là triệu chứng nghiêm trọng hơn nhưng không phải lúc nào cũng xảy ra thường xuyên.
Việc chẩn đoán nhịp tim chậm cần được thực hiện cẩn trọng. Theo các bác sĩ tim mạch, bước đầu là khai thác kỹ triệu chứng và tiền sử bệnh. Điện tâm đồ giúp ghi lại hoạt động điện của tim tại thời điểm thăm khám. Tuy nhiên, vì nhịp tim chậm có thể xảy ra không liên tục, người bệnh thường được chỉ định đeo máy theo dõi Holter trong 24–48 giờ hoặc lâu hơn để phát hiện rối loạn nhịp tiềm ẩn. Xét nghiệm máu cũng được thực hiện nhằm loại trừ các nguyên nhân khác như rối loạn tuyến giáp hoặc mất cân bằng điện giải.
Hướng điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng của triệu chứng. Trong trường hợp nhẹ hoặc do tác dụng phụ của thuốc, việc điều chỉnh liều hoặc thay đổi thuốc có thể đủ kiểm soát tình trạng. Với những trường hợp nhịp tim chậm gây triệu chứng rõ rệt, ảnh hưởng chất lượng sống hoặc tiềm ẩn nguy cơ biến chứng, cấy máy tạo nhịp tim là giải pháp hiệu quả. Các thiết bị tạo nhịp hiện đại, đặc biệt là máy không dây, giúp giảm xâm lấn, rút ngắn thời gian hồi phục và phù hợp với người cao tuổi.
Các chuyên gia khuyến cáo, người lớn tuổi không nên chủ quan trước tình trạng mệt mỏi, chóng mặt hay giảm năng lượng kéo dài, đặc biệt trong mùa lạnh. Việc thăm khám sớm và theo dõi nhịp tim định kỳ giúp phát hiện kịp thời các bất thường, từ đó bảo vệ sức khỏe tim mạch và duy trì cuộc sống năng động.
